Exit

Βερόνικα Σαμαρά*

* Συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου

«Προστασία και ενημέρωση και όχι απαγόρευση του Internet στα παιδιά»

Οι ίδιοι οι χρήστες και κυρίως οι ενήλικοι δεν γνωρίζουν τα βασικά σημεία χρήσης του εργαλείου που λέγεται Διαδίκτυο. Αγνοούν πώς θα προστατεύσουν τα δικαιώματά τους και τα δικαιώματα τρίτων, και πώς θα γνωρίζουν τις online υποχρεώσεις τους, αποκαλύπτει η Βερόνικα Σαμαρά, συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου και εκπρόσωπος της εκστρατείας της Ε.Ε. στην Ελλάδα «Better Internet for Kids». Και διερωτάται κανείς, τότε πώς μπορεί να προσπατεύσει ένα ανήλικο παιδί από πιθανούς κινδύνους. «Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πια το μερίδιο της προσωπικής ευθύνης που έχουμε ως “ψηφιακοί” πολίτες», τονίζει η ίδια στην συνέντευξη που παραχώρησε στο Kids@Safety.

Η Δράση Ενημέρωσης Saferinternet.gr του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου είναι ενεργή από το 2004. Όλα αυτά τα χρόνια, ποια είναι τα βασικά συμπεράσματα που έχετε εξάγει για τον τρόπο χρήσης του Internet από παιδιά και εφήβους;

Τα παιδιά δεν έχουν μάθει να χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο ως εργαλείο. Το χρησιμοποιούν ως παιχνίδι, που μόνο παιχνίδι δεν είναι! Είναι καταναλωτές του μέσου, όχι δημιουργοί του. Καταναλώνουν ώρες για να δουν βίντεο στο YouTube, να παίξουν παιχνίδια ή να «ποστάρουν» στο Facebook ή σε κάποιο άλλο ιστοχώρο κοινωνικής δικτύωσης. Δεν έχουν μάθει να χρησιμοποιούν τις αστείρευτες δυνατότητες του Διαδικτύου για να δημιουργήσουν π.χ. ένα βίντεο που θα μπορεί να αποτελέσει πηγή γνώσης για άλλους, ή για να στήσουν μια σελίδα στο Facebook που θα προάγει π.χ. την επιχείρηση των γονιών. Σπάνια διαβάζουν τους όρους χρήσης και την πολιτική απορρήτου των ιστοχώρων που τους ενημερώνει για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, καθώς και για τον τρόπο που χρησιμοποιούνται τα προσωπικά τους δεδομένα. Και ουδείς τους έχει μάθει τους βασικούς κανόνες χρήσης του, που είναι τόσο απλοί: προστασία της ιδιωτικής μας ζωής και της ζωής των άλλων, σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κριτική σκέψη, καλοί τρόποι. Καθώς, δε, οι γονείς τις περισσότερες φορές δεν γνωρίζουν όσα γνωρίζουν τα παιδιά τους για το Διαδίκτυο, είτε τα αφήνουν ανεξέλεγκτα στο μέσο (με τα παιδιά να εκμεταλλεύονται αυτή την ελευθερία – πάρτε για παράδειγμα τα χιλιάδες παιδιά Δημοτικού που περηφανεύονται ότι έχουν προφίλ στο Facebook με ψευδή ταυτότητα), είτε τους απαγορεύουν την πρόσβαση, με αποτέλεσμα τα παιδιά είτε να την βρίσκουν εκτός σπιτιού είτε να αποκλείονται από έναν εξαιρετικό κόσμο ευκαιριών.

Ως Συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου, και ως εκπρόσωπος της εκστρατείας της Ε.Ε. στην Ελλάδα «Better Internet for Kids», μπορώ να σας πω ότι το Διαδίκτυο θα γίνει καλύτερο, όταν όλοι εμείς, ακόμα και τα παιδιά συμβάλλουν σε αυτό, έχοντας τις απαραίτητες γνώσεις και όντας υπεύθυνοι χρήστες του Διαδικτύου.

Πόσο ενημερωμένοι είναι οι γονείς για τους κινδύνους που υπάρχουν;

Επιτρέψτε μου να δούμε κάποια αποτελέσματα ενός σύντομου online ερωτηματολογίου που διεξήγαμε πρόσφατα αναφορικά με δημοφιλείς υπηρεσίες του Διαδικτύου όπου καταδεικνύουν την άγνοιά μας ακόμα και στα πιο βασικά, για να μπορούμε μετά να είμαστε ενημερωμένοι για τους κινδύνους και οπλισμένοι να τους αντιμετωπίσουμε:

  • 7 στους 10 Έλληνες δεν γνωρίζουν από ποια ηλικία μπορεί ένα παιδί να έχει λογαριασμό «Gmail»
  • 4 στους 10 δεν γνωρίζουν σε τι μας ενημερώνει η «Πολιτική Απορρήτου» ενός ιστοχώρου
  • 3 στους 10 δε γνωρίζουν τι προσδιορίζουν οι «Όροι Χρήσης», όταν σε πολλούς δημοφιλείς ιστοχώρους καλούμαστε να επιβεβαιώσουμε ότι έχουμε διαβάσει και κατανοήσει τα κείμενα αυτά
  • 1 στους 2 Έλληνες πιστεύει ότι επιτρέπεται το «κατέβασμα» βίντεο από το Youtube
  • τουλάχιστον 6 στους 10 δε γνωρίζουν το Πανευρωπαϊκό σύστημα αξιολόγησης PEGI, και το οποίο κατηγοριοποιεί τα παιχνίδια σε ηλικιακές ομάδες, παρέχοντας παράλληλα και χαρακτηρισμό περιεχόμενου, διασφαλίζοντας έτσι ότι το κάθε παιδί έχει στα χέρια του παιχνίδια κατάλληλα γι’ αυτό
  • 2 στους 10 πιστεύουν ότι μπορούμε να δημοσιεύουμε χωρίς περιορισμό φωτογραφίες ή βίντεο άλλων ατόμων στο διαδίκτυο, τη στιγμή που πάντα πρέπει να λαμβάνουμε τη συναίνεση όλων όσων εμφανίζονται στις φωτογραφίες / βίντεο πριν κάνουμε μια τέτοια ενέργεια.

Όταν, λοιπόν, εμείς οι ίδιοι δε γνωρίζουμε τα βασικά σημεία χρήσης του εργαλείου που λέγεται Διαδίκτυο, πώς θα προστατεύσουμε τα δικαιώματά μας και τα δικαιώματα τρίτων, και πώς θα γνωρίζουμε τις υποχρεώσεις μας online; Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πια το μερίδιο της προσωπικής ευθύνης που έχουμε ως «ψηφιακοί» πολίτες.

Πώς πρέπει να αντιδρούν οι γονείς όταν διαπιστώσουν ότι τα παιδιά τους κινδυνεύουν;

Να μην πανικοβάλλονται. Να παραμένουν ψύχραιμοι και να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα. Στο Διαδίκτυο, όπως εξάλλου και στην πραγματική ζωή, είναι πρωταρχικό να υπάρχει εμπιστοσύνη και σωστή επικοινωνία μέσα στην οικογένεια. Τα παιδιά να κατανοούν ότι οι γονείς είναι αυτοί που θα τα προστατεύσουν, ό,τι και να γίνει. Ακόμα και αν κάτι συμβεί, στο οποίο τα ίδια τα παιδιά έχουν μερίδιο ευθύνης, να γνωρίζουν ότι οι γονείς δεν θα «τραβήξουν την μπρίζα», αλλά θα τα βοηθήσουν μέσα από την αγάπη τους και την εμπειρία ζωής να ξεπεράσουν το όποιο πρόβλημα.

Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν τι κάνουν τα παιδιά τους στο Διαδίκτυο, με ποιους συνομιλούν, ποιες είναι οι υπηρεσίες που επισκέπτονται. Μάλιστα, εμείς στη Δράση Saferinternet.gr του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου συμβουλεύουμε να γίνει ένα συμβόλαιο χρήσης του Διαδικτύου μεταξύ των παιδιών και των γονέων μέσα από συζήτηση και το οποίο θα υπογραφεί από όλους. Και κάτι ακόμα, για να προλάβουμε καταστάσεις: στο Διαδίκτυο (και όχι μόνο) δεν απαγορεύουμε «έτσι απλά». Εξηγούμε τους λόγους των «Όχι» μας. Εάν π.χ. μια ιστοσελίδα δεν είναι για την ηλικία του παιδιού μας, κάποιο σοβαρό λόγο θα έχει. Πρέπει να τον ανακαλύψουμε και να τον εξηγήσουμε στο παιδί, έτσι ώστε να κατανοήσει ότι είναι για τη δική του ασφάλεια και ευημερία. Το απαγορευμένο είναι και το πιο «γλυκό», από αρχαιοτάτων χρόνων!

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών

Αντίστοιχα, πώς εκπαιδεύετε δάσκαλους και καθηγητές ώστε να εκπαιδεύσουν με την σειρά τους μαθητές τους;

Το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου υλοποιεί από το 2009 πολύωρα σεμινάρια για εκπαιδευτικούς, και έχει δημιουργήσει πολυμορφικό εκπαιδευτικό υλικό – έντυπο και ηλεκτρονικό -, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέσα στην τάξη. Έχουμε, δε, ειδικό ιστοχώρο για τους εκπαιδευτικούς όπου όλο το διαθέσιμο υλικό είναι συγκεντρωμένο, παρέχοντας περαιτέρω διασκεδαστικές, διαδραστικές δράσεις για τους μαθητές.

Περαιτέρω, μαζί με το κύριο Γιώργο Κορμά, Υπεύθυνο της Γραμμής Βοηθείας του ΕΚΑΔ, έχουμε συγγράψει το παιδικό βιβλίο «Η Φάρμα του Διαδικτύου» το οποίο ασχολείται με πολύ σημαντικά ζητήματα ασφάλειας στο Διαδίκτυο, και το οποίο έχει γίνει και ομώνυμη θεατρική παράσταση. Αυτή η δράση αποτελεί για εμάς το πιο πετυχημένο εργαλείο ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης παιδιών – μάλιστα και από το νηπιαγωγείο – και χρησιμοποιείται από εκατοντάδες εκπαιδευτικούς σε όλη την Ελλάδα: μέσα από παραμύθια – κάτι πολύ αγαπημένο στα παιδιά – οι μικροί χρήστες του Διαδικτύου αφυπνίζονται μέσα από την τέχνη, και οξύνεται η ικανότητά τους να αναγνωρίζουν αντίστοιχα ζητήματα στις δικές τους διαδικτυακές τους αναζητήσεις. Μάλιστα, σε πολλά σχολεία τα ίδια τα παιδιά έχουν δημιουργήσει τα δικά τους θεατρικά επάνω στις ιστορίες του βιβλίου, γίνοντας ενεργοί πολλαπλασιαστές των μηνυμάτων προς άλλα παιδιά, το πολύ σημαντικό «peer–to–peer education».

Προσοχή στα παιδιά

Ποιοι είναι οι σημαντικότεροι κίνδυνοι για παιδιά και εφήβους από το Internet;

Επιτρέψτε μου να σας απαντήσω με ένα παράδειγμα από τον πραγματικό κόσμο: θα ανοίγαμε ποτέ διάπλατα την πόρτα του σπιτιού μας και θα φεύγαμε μετά μάλιστα, αφήνοντας τον οποιονδήποτε να μπει σε αυτό και να έχει πρόσβαση στα δικά μας πράγματα; Θα βάζαμε ποτέ ταμπέλα έξω από την πόρτα του σπιτιού μας ότι φεύγουμε διακοπές για να το δουν όλοι οι γείτονες; Θα δείχναμε ποτέ φωτογραφίες που κρατάμε στο πορτοφόλι μας σε αγνώστους στο δρόμο ή θα ανοίγαμε κουβέντα μαζί τους για όλα τα προσωπικά μας ζητήματα; Θα μπαίναμε ποτέ σε κάποιο «υπόγειο» και περίεργο μαγαζάκι, απλά κα μόνο επειδή διαλαλούσε ότι προσφέρει το προϊόν που ψάχνουμε κατά 90% πιο φθηνά;

Ας σκεφθούμε, τώρα τι κάνουμε στο Διαδίκτυο: ανεβάζουμε καθημερινά φωτογραφίες, όχι μόνο δικές μας αλλά και άλλων (!), πολλές φορές πολύ προσωπικές, θέτοντας οι ίδιοι σε κίνδυνο την προσωπική μας ζωή ή τη ζωή τρίτων, και χάνοντας αυτόματα τον έλεγχο αυτών των φωτογραφιών: από τη στιγμή που δημοσιεύονται στο Διαδίκτυο δεν μπορούμε ποτέ να ξέρουμε πού θα καταλήξουν, με πιθανές συνέπειες παιδεραστία, πορνογραφία, cyberbullying. Κάνουμε «φίλους» παντελώς αγνώστους ανθρώπους σε εμάς, απλά για να είμαστε δημοφιλείς. «Ποστάρουμε» σε ιστοχώρους κοινωνικής δικτύωσης τα πάντα για την καθημερινή μας ζωή. Όσο για τα υπόγεια μαγαζάκια, οι ηλεκτρονικές απάτες ανθίζουν, σπείροντας εκτός των άλλων και διάφορους ιούς στα υπολογιστικά μας συστήματα.

Γιατί σας τα λέω όλα αυτά; Για να καταλάβουμε ότι οι δυνάμενοι κίνδυνοι που παραμονεύουν στο Διαδίκτυο προϋπήρχαν του μέσου. Συνεπώς, πρέπει να καταλάβουμε ότι αν πλοηγούμαστε με σύνεση και με ασφάλεια, αν ακολουθούμε τον «Κώδικα κυκλοφορίας» στις εικονικές λεωφόρους έχοντας δίπλωμα οδήγησης – έχοντας δηλαδή γνώση της σωστής χρήσης του Διαδικτύου - αυτοί οι κίνδυνοι θα ελαχιστοποιηθούν, όπως ακριβώς και στον πραγματικό κόσμο.

Πώς προετοιμάζουμε ένα παιδί για να μπορεί να αναγνωρίσει τους πιθανούς κινδύνους;


Όπως και στον πραγματικό κόσμο: από πολύ μικρό αφυπνίζουμε το παιδί και το ενημερώνουμε, ανάλογα με την ηλικία του, για τις πιθανές κακοτοπιές που θα συναντήσει, εξοπλίζοντας το παράλληλα με τη γνώση που θα το βοηθήσει να αντιμετωπίσει άμεσα την οποιαδήποτε κακή στιγμή.

Όπως μαθαίνουμε στο παιδί μας από πολύ μικρό να μην παίρνει ποτέ καραμέλα από άγνωστο στο δρόμο, αλλά να τρέχει αμέσως να μας το πει, έτσι και στο Διαδίκτυο του μαθαίνουμε να μη συνομιλεί με αγνώστους. Του εξηγούμε τη λέξη «φίλος» και τη σημασία αυτής, για να κατανοήσει ότι οι διαδικτυακοί φίλοι μπορεί να είναι άγνωστοι. Το μαθαίνουμε από μικρό να έχει καλούς τρόπους και να σέβεται τους γύρω του, για να το κάνει και στο Διαδίκτυο. Του εξηγούμε τις συνέπειες για κάθε μια πράξη του, καλή ή κακή.

Καθώς τα σημερινά παιδιά εισέρχονται στον κόσμο της τεχνολογίας από πολύ μικρά – και αυτό δεν είναι κακό – είναι σημαντικό για τα μικρά παιδιά να είμαστε πάντα κοντά τους, όταν αυτά πλοηγούνται στο Διαδίκτυο, για να διασφαλίζουμε ότι βρίσκονται σε ποιοτικούς ιστοχώρους και ότι – αν συμβεί κάτι περίεργο – θα τα βοηθήσουμε άμεσα. Ανακαλύπτουμε μαζί τους εικονικούς κόσμους, και δράττουμε όλων των ευκαιριών που μας δίνει το παιδί για να μιλήσουμε μαζί του και να το αφυπνίσουμε.

Και κάτι πολύ σημαντικό:
αν το παιδί μας, μας ζητήσει τη βοήθειά μας στο Διαδίκτυο, το κάνουμε αμέσως, δεν το αμελούμε. Για να μας ζητάει βοήθεια, υπάρχει σοβαρός λόγος!

Ποια είναι η Βερόνικα Σαμαρά

Η Βερόνικα Σαμαρά σπούδασε Πληροφορική στο Πολυτεχνείο του Ντάρμσταντ στη Γερμανία. Είναι κάτοχος μάστερ και διδακτορικού στην Πληροφορική με ειδίκευση στον τομέα των ηλεκτρονικών εκδόσεων (electronic publishing).

Την περίοδο 1988 – 1993 εργάστηκε ως μέλος της επιστημονικής ομάδας του Ινστιτούτου Γραφικών Συστημάτων του Fraunhofer στη Γερμανία, όπου το 1991 έλαβε ειδική διάκριση για εξαιρετικές επιστημονικές επιδόσεις. Την πενταετία 1993 – 1997 εργάστηκε ως υπεύθυνη προγραμμάτων πληροφορικής και ως σύμβουλος πολυμέσων στον όμιλο Intracom στην Ελλάδα, ενώ ακολούθως έως το 2009 τέλεσε επικεφαλής Έρευνας και Ανάπτυξης στην εταιρία πληροφορικής Extreme Media Solutions στην Αθήνα.

Από το 2001 η κυρία Σαμαρά εργάζεται στο πρόγραμμα πλαίσιο «Safer Internet» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και από το 2007 είναι συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου και επικεφαλής της Δράσης Ενημέρωσης και Επαγρύπνησης Saferinternet.gr.

Έχει συγγράψει περισσότερα από 300 άρθρα σε επιστημονικά βιβλία και περιοδικά σχετικά με την ασφαλή χρήση του Διαδικτύου και έχει λάβει μέρος ως προσκεκλημένη ομιλήτρια σε δεκάδες διεθνή συνέδρια, workshops και ημερίδες που στοχεύουν στην ευαισθητοποίηση της κοινότητας και στην ανάδειξη των ζητημάτων ασφάλειας στους online κόσμους.

Χρησιμοποιείς τον Internet Explorer 8

Για να έχεις καλύτερη εμπειρία και πλοήγηση στο νέο site της WIND κάνε update στον Internet Explorer 10:

ΑΝΑΝΕΩΣΗ BROWSER
Συνέχεια στο wind.gr